Akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza – kiedy zastępuje sądowe stwierdzenie nabycia spadku

Po śmierci bliskiej osoby spadkobiercy muszą formalnie potwierdzić swoje prawa do majątku. Coraz częściej wybierają w tym celu kancelarię notarialną zamiast sądu. Warto poznać zasady, które decydują o tym, kiedy taka droga jest możliwa.

Czym jest akt poświadczenia dziedziczenia

Akt poświadczenia dziedziczenia to dokument urzędowy, który potwierdza, kto i w jakiej części nabył spadek po zmarłym. Instytucja ta funkcjonuje w polskim prawie od 2009 roku i stanowi alternatywę dla sądowego stwierdzenia nabycia spadku. Po zarejestrowaniu w elektronicznym Rejestrze Spadkowym akt notarialny wywołuje takie same skutki prawne jak prawomocne postanowienie sądu. Oznacza to, że spadkobierca dysponuje pełnoprawnym dokumentem, którym może posługiwać się wobec banku, urzędu skarbowego czy przy wpisie do księgi wieczystej. Dla wielu rodzin taka forma jest wygodniejsza, ponieważ pozwala załatwić sprawę w jednym miejscu i bez oczekiwania na termin rozprawy.

Wiele osób szuka w sieci hasła akt poświadczenia dziedziczenia wzór, licząc na gotowy formularz do samodzielnego wypełnienia. W praktyce takiego dokumentu nie da się pobrać i uzupełnić bez udziału osoby uprawnionej, ponieważ akt sporządza wyłącznie notariusz, w formie ściśle określonej przepisami. Treść powstaje na podstawie oświadczeń złożonych przez spadkobierców oraz przedłożonych dokumentów, a nie na bazie szablonu z internetu.

Kiedy notariusz może sporządzić akt, a kiedy konieczny jest sąd

Notarialne poświadczenie dziedziczenia jest możliwe tylko wtedy, gdy między spadkobiercami nie ma sporu co do tego, komu i w jakim udziale przypada spadek. Wszystkie osoby zainteresowane muszą stawić się razem u notariusza i zgodnie potwierdzić okoliczności dziedziczenia. Brak takiej zgody, choćby jednej osoby, zamyka drogę notarialną i kieruje sprawę do sądu.

Istnieją sytuacje, w których procedura u notariusza nie jest dopuszczalna. Należą do nich między innymi:

• spór między spadkobiercami dotyczący praw do spadku lub wysokości udziałów,

• konieczność otwarcia i ogłoszenia testamentu szczególnego,

• dziedziczenie zawierające element zagraniczny, podlegające przepisom unijnym,

• brak możliwości jednoczesnego stawiennictwa wszystkich uczestników,

• poważne wątpliwości co do ważności testamentu.

W takich przypadkach właściwą drogą pozostaje postępowanie przed sądem rejonowym właściwym dla ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego. Sąd rozstrzyga również wtedy, gdy pojawia się kilka konkurujących testamentów lub gdy sam krąg spadkobierców budzi wątpliwości.

Jak przebiega procedura u notariusza

Spotkanie w kancelarii rozpoczyna się od spisania protokołu dziedziczenia przy udziale wszystkich spadkobierców. Notariusz ustala krąg osób uprawnionych, odbiera zapewnienia i weryfikuje przedłożone dokumenty, takie jak akt zgonu oraz akty stanu cywilnego potwierdzające pokrewieństwo. Następnie sporządza właściwy akt i rejestruje go w Rejestrze Spadkowym, co nadaje mu moc prawną. Cała procedura, przy komplecie dokumentów i zgodzie stron, zwykle zamyka się w jednej wizycie.

Aby przebiegła sprawnie, warto wcześniej skompletować dokumenty i ustalić, czy zmarły pozostawił testament. Wsparcie w tym zakresie oferuje poświadczenie dziedziczenia u notariusza prowadzone przez kancelarię notarialną Knuplerz i Partnerzy w Krakowie, która zajmuje się między innymi aktami notarialnymi, sprawami spadkowymi oraz pełnomocnictwami. Rzetelne przygotowanie spotkania pozwala ograniczyć formalności do niezbędnego minimum i uniknąć konieczności ponownej wizyty.

Jakie dokumenty warto przygotować

Sprawne przeprowadzenie procedury zależy w dużej mierze od kompletu dokumentów zebranych przed wizytą. Choć ostateczny zakres wynika z konkretnej sytuacji rodzinnej, w większości spraw spadkowych przydają się:

• odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy,

• dokumenty tożsamości wszystkich spadkobierców,

• akty stanu cywilnego potwierdzające pokrewieństwo, na przykład akty urodzenia lub małżeństwa,

• numer PESEL zmarłego lub jego unieważniony dokument tożsamości,

• testament, jeśli został sporządzony.

Wcześniejsze zebranie tych dokumentów skraca czas spotkania i ogranicza ryzyko, że sprawę trzeba będzie odłożyć na kolejny termin. W razie wątpliwości co do kompletności warto skontaktować się z kancelarią jeszcze przed wizytą, aby ustalić, czy w danej sytuacji potrzebne są dodatkowe zaświadczenia.

Warto pamiętać, że wybór między drogą notarialną a sądową nie zawsze zależy od preferencji spadkobierców. Decydują o nim okoliczności konkretnej sprawy, dlatego każdą sytuację należy ocenić indywidualnie, a w razie wątpliwości omówić z osobą uprawnioną do sporządzania takich dokumentów.

Artykuł sponsorowany