Odrzucenie spadku u notariusza – jaki jest koszt?

Za złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku u notariusza zapłacisz maksymalnie 50 zł netto taksy notarialnej – po doliczeniu podatku VAT i kosztów wypisów całość wynosi zazwyczaj od 100 do 150 zł. Wysokość tej opłaty jest ściśle regulowana przepisami i nie podlega negocjacji. Z dalszej części artykułu dowiesz się, z czego dokładnie składa się ten koszt i kiedy warto zdecydować się na notariusza zamiast sądu.

Ile dokładnie kosztuje odrzucenie spadku u notariusza?

Wysokość opłat notarialnych za odrzucenie spadku reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości. Maksymalna stawka taksy za przyjęcie oświadczenia o odrzuceniu spadku wynosi 50 zł netto – dotyczy to każdej osoby składającej oświadczenie. Oznacza to, że jeśli spadek odrzuca tylko jeden spadkobierca, podstawowa należność za samą czynność nie przekroczy tej kwoty.

Do taksy dolicza się jednak obowiązkowy podatek od towarów i usług, czyli 23% VAT. Ponadto notariusz ma obowiązek sporządzić wypisy aktu notarialnego – każdy wypis kosztuje 6 zł netto za stronę, a do sądu spadku trzeba wysłać przynajmniej jeden egzemplarz. Zazwyczaj strony biorą też jeden wypis dla siebie, dlatego łączny wydatek na odrzucenie spadku u notariusza oscyluje w granicach 100–150 zł brutto.

Dla porównania – opłata sądowa od wniosku o odebranie oświadczenia przed sądem rejonowym to 100 zł, jednak cała procedura trwa znacznie dłużej.

Co składa się na ostateczną kwotę?

Na cenę wpływa kilka elementów, które notariusz ma obowiązek uwzględnić. Jeśli sprawę załatwia więcej niż jeden spadkobierca, opłata 50 zł netto naliczana jest od każdej osoby. W przypadku konieczności sporządzenia pełnomocnictwa notarialnego (np. dla krewnego za granicą) doliczana jest odrębna taksa w wysokości 30 zł netto.

Wypisy aktu notarialnego generują dodatkowy koszt – przy standardowym dokumencie na jedną lub dwie strony będzie to kilkanaście złotych. Sama wizyta w kancelarii notarialnej nie wymaga ponoszenia żadnych innych opłat sądowych ani skarbowych.

Koszt a liczba spadkobierców

Gdy kilku spadkobierców zgłasza się do notariusza jednocześnie, aby odrzucić ten sam spadek, każdy z nich ponosi własną opłatę. Dla trzyosobowej rodziny całkowity koszt może więc wynieść około 300–400 zł. Wspólna wizyta jest jednak znacznie wygodniejsza niż rozdzielanie terminów i skraca czas załatwienia formalności.

Jeśli termin 6 miesięcy zbliża się do końca, a część spadkobierców przebywa za granicą, pomocny okazuje się tryb pełnomocniczy. W takim wariancie koszt pojedynczego pełnomocnictwa to najczęściej 30 zł netto, a sama czynność może zostać dokonana przez jedną osobę w imieniu pozostałych.

Notariusz czy sąd – porównanie kosztów i czasu

Choć odrzucenie spadku przed sądem jest formalnie tańsze – wniosek kosztuje 100 zł – wybór tej drogi wydłuża postępowanie nawet o kilka miesięcy. Decydując się na notariusza, płacisz podobną kwotę, ale unikasz wielotygodniowego oczekiwania na wyznaczenie posiedzenia w sądzie rejonowym.

W praktyce liczy się też pewność dokonania czynności. Akt notarialny podpisujesz podczas jednej wizyty, a oświadczenie o odrzuceniu spadku staje się skuteczne natychmiast. W przypadku sądu skuteczność również liczy się od daty złożenia oświadczenia, ale wniosek musi wcześniej trafić do właściwego wydziału, co przy przeciążonych sądach bywa ryzykowne.

Kiedy koszt odrzucenia spadku może wzrosnąć?

Standardowa kwota dotyczy sytuacji, gdy pełnoletni spadkobierca działa samodzielnie i ma niezbędne dokumenty. Dodatkowe wydatki pojawiają się jednak, jeśli do dziedziczenia wchodzą małoletnie dzieci – wtedy konieczne jest uzyskanie zgody sądu opiekuńczego, a sama procedura znacząco się wydłuża.

Wzrost kosztów może nastąpić także przy konieczności uzyskania odpisów skróconych aktów zgonu, gdy spadkobierca ich nie posiada. Urząd stanu cywilnego pobiera za taki dokument opłatę skarbową, a w sprawach zagranicznych wymagane bywa poświadczenie apostille, co wiąże się z kolejnymi należnościami.

Odrzucenie spadku w imieniu dziecka – dodatkowe formalności

Jeśli spadkobierca odrzuca spadek po swoim rodzicu, zgodnie z dziedziczeniem ustawowym miejsce to zajmują jego zstępni – najczęściej małoletnie dzieci. Aby skutecznie odrzucić spadek także w ich imieniu, rodzic musi złożyć wniosek do sądu rodzinnego o wyrażenie zgody na czynność przekraczającą zwykły zarząd majątkiem dziecka. W niektórych przypadkach możliwe jest uproszczone odrzucenie u notariusza bez angażowania sądu, ale warunkiem jest zgoda obojga rodziców i oczywista korzyść dla dziecka.

Za każdą taką procedurę pobiera się odrębną taksę notarialną. Oznacza to, że przy dwójce małoletnich dzieci całkowity wydatek – przy założeniu dwóch oświadczeń i ewentualnych pełnomocnictw – może sięgnąć kilkuset złotych. W tej sytuacji rozsądna okazuje się konsultacja z prawnikiem, który pomoże ustalić właściwą kolejność działań.

Jak nie dopuścić do strat finansowych przez przekroczenie terminu?

Podstawowym zabezpieczeniem przed dodatkowymi kosztami jest ścisłe pilnowanie 6-miesięcznego terminu. Liczy się go od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania – w praktyce najczęściej od daty śmierci spadkodawcy lub odrzucenia spadku przez osobę wcześniejszą w kolejności. Termin ten ma charakter zawity, co oznacza, że nie podlega przywróceniu, a jego przekroczenie skutkuje automatycznym przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Wiele osób nie zdaje sobie sprawy z rozmiaru długów spadkowych i odkłada wizytę u notariusza na ostatnią chwilę. Tymczasem im bliżej końca terminu, tym większe ryzyko, że z powodu natłoku spraw kancelarie nie będą dysponować wolnym terminem. Dlatego najbezpieczniej działać od razu po powzięciu informacji o dziedziczeniu.

Oświadczenie o odrzuceniu spadku jest nieodwołalne – nie można go później cofnąć ani zmienić, dlatego decyzję warto podjąć po dokładnym rozpoznaniu stanu majątku.

Krótko o najczęstszych pytaniach dotyczących kosztów

Wielu spadkobierców zastanawia się, czy tę samą czynność można wykonać taniej za granicą. Owszem – oświadczenie można złożyć przed polskim konsulem, ale opłaty konsularne bywają nieco wyższe, a czas oczekiwania na wizytę znacząco dłuższy. Dodatkowo w obrocie międzynarodowym mogą być potrzebne tłumaczenia przysięgłe dokumentów, co powiększa wydatek.

Równie częste jest pytanie o zwolnienie z kosztów notarialnych. Ani sąd, ani notariusz nie przewidują w takim przypadku pomocy prawnej z urzędu na pokrycie opłat. Jedynym wyjątkiem jest sytuacja, gdy odrzucenie spadku dotyczy całkowicie pozbawionego majątku spadku, a i tak obowiązują stałe stawki.

Wreszcie – czy notariusz może pobrać wyższą opłatę, niż wskazuje rozporządzenie? Nie, stawka jest maksymalna, a każda kancelaria ma obowiązek podać całkowity koszt przed przystąpieniem do czynności. Dzięki temu spadkobierca już przed wizytą wie, ile zapłaci.